Determinizm – prawda czy fałsz?

W poprzednim artykule była mowa o tym, że jeżeli szukamy prawdziwego obrazu samego siebie w otoczeniu to najpewniej dowiemy się jedynie tyle, że za nasze cechy (począwszy od fizycznych), reakcje, wybory, przyszłość itd. odpowiedzialny jest determinizm (biologiczny, psychologiczny,  kulturowy, geograficzny, historyczny, ekonomiczny), czyli krótko mówiąc ów otoczenie (ludzie, pogoda, okoliczności).

Wszystkie te teorie opierają się na zasadzie:

BODZIEC → REAKCJA

Czy możemy zgodzić się z tym, że tak wygląda nasze życie? Czy naprawdę na każdą sytuację reagujemy w sposób w jaki robili to nasi przodkowie, w jaki zostaliśmy wychowani albo w sposób związany z zawartością naszego portfela?

Myślę, że sami już wyczuwacie, że postawienie sprawy w taki sposób w odniesieniu do człowieka to absurd. Ponadto oznaczałoby to nieistnienie wolnej woli, która jest podstawą ludzkiej natury. Oczywiście, posiadamy np. instynkt samozachowawczy, dzięki któremu uciekamy przed realnym zagrożeniem. Jednak nie wybieramy jogurtu truskawkowego zamiast malinowego dlatego, że nasza prababcia robiła tak samo.

 

Wolność wyboru

Jako ludzie nie musimy płynąć z prądem, dlaczego? Pomiędzy sytuacją (bodźcem), a naszą odpowiedzią na nią (reakcją) jest coś co jest fundamentem naszego człowieczeństwa i jednocześnie naszą największą siłą:

BODZIEC → WOLNOŚĆ WYBORU → REAKCJA

To, co trafia do naszej świadomości (bodźce) od momentu, kiedy otworzymy rano oczy (albo nawet za nim je otworzymy) – dźwięk budzika, pogoda, słowa domowników itd. będzie obecne zawsze, ale nasza siła tkwi w możliwości wyboru czy i w jaki sposób to wszystko na nas wpłynie. Możemy albo świadomie poddać się okolicznościom, albo uznać, że każda pogoda jest dobra i robić swoje 🙂 Możemy świadomie wybrać, czy czyjeś słowa nas zranią czy nie, czy spóźniający się autobus przekreśli naszą szansę na dobre przeżycie dnia (spełnienie obowiązków, planów) czy nie ma to znaczenia (bo autobusy po prostu czasami się spóźniają). Jako matka mogę albo zirytować się, że dziecko jest marudne i dlatego nie zrobię dziś dwudaniowego obiadu i generalnych porządków albo ucieszyć się, że ten mały człowiek mnie potrzebuje, że jestem dla niego lekiem na całe zło i takie chwile kiedyś mogą odejść w zapomnienie.

 

Praktyczne ćwiczenie

Wybierz jedną sytuację w najbliższym tygodniu (pogodę, spóźniony autobus, czyjeś niemiłe zachowanie w stosunku do Ciebie) i spróbuj świadomie zareagować/zdecydować jaka będzie Twoja odpowiedź/reakcja na tę sytuację tzn. zatrzymaj się między bodźcem, a reakcją.

Przykład: jeśli czyjeś zachowanie zirytuje Cię czy zaboli i pierwsza narzucająca się reakcja to złość, obrażenie się lub „odbicie piłeczki” spróbuj zastanowić się chwile i zareagować inaczej np. przemilczeć sprawę albo wytłumaczyć tej osobie, że irytuje/boli Cię jej zachowanie.

Wiem, ze to trudne. Ja też mam z tym trudności, a znajomość teorii nie czyni mnie świetnym praktykiem, ale widzę, że gdy świadomie się zatrzymam mogę odnieść sukces i tym samym naprawdę coś zmienić. Pierwszym owocem świadomej odpowiedzi na sytuację jest dla mnie wolność – wolność przeżywania danej chwili, dnia w pełni. Jeśli już rano zdecyduje, że ten dzień nie będzie dobry, bo pada deszcz to ten dzień naprawdę nie będzie dla mnie dobry – to mój wybór. Jednak jeśli wybiorę, że ten dzień będzie dobry, owocny i przeżyję go z uśmiechem na ustach, to jakie znaczenie ma pogoda na zewnątrz? Wewnętrzna wolność to skarb, którego nie ruszą żadne warunki zewnętrzne (polecam historię Viktora Frankla, więźnia obozu koncentracyjnego, który w czasie obozowej gehenny odnalazł w sobie obszar osobistej wolności, dzięki której zachował swoją godność i wspierał innych).

Jak każdą umiejętność można trenować i wyćwiczyć, tak też można wyćwiczyć nawyk reagowania w sposób świadomy. Widać tu jak dużą rolę odgrywa poznanie samego siebie – wiedząc jacy jesteśmy, do czego jesteśmy zdolni, jakich wyborów dokonaliśmy w przeszłości (według jakich wartości) zwiększymy swoje szanse na podejmowanie świadomych decyzji. Zaś one kształtują naszą postawę, charakter, zmieniają perspektywę, zbliżają do celu.

Zobacz, jak wiele od Ciebie zależy, jak zmieniasz się Ty i Twoje otoczenie, dzięki Twojej świadomej odpowiedzi na wydarzenia dnia.

Pamiętaj!

„Nie samo wydarzenie sprawia nam ból,

ale to, co o nim myślimy.”

Eckhart Tolle

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *